WIM

Pobierz ulotkę w formie do druku

Przewlekła choroba nerek [ PDF, 1.38 MB ]

Kwalifikacja do programu – Przewlekła choroba nerek

• Imię i nazwisko:
• Data diagnozy:
• Stadium zaawansowania:
• Twoje leki:
• Twoje cele leczenia:

Wszystko co powinieneś wiedzieć związku z PRZEWLEKŁA CHOROBĄ NEREK- ZAPOZNAJ SIĘ:

1. Twoje nerki – filtr życia

Nerki to dwa narządy wielkości pięści, położone po obu stronach kręgosłupa. Pełnią kluczowe funkcje:

• Filtrują krew – usuwają toksyny.
• Regulują wodę – kontrolują ilość płynów.
• Usuwają nadmiar soli – wpływają na ciśnienie krwi.
• Produkują hormony – ważne dla kości i produkcji krwi.
• Utrzymują równowagę elektrolitową i kwasowo‑zasadową.

Porównanie: nerki działają jak filtr w pralce – oczyszczają krew z toksyn, które wydalamy z moczem.

2. Czym jest przewlekła choroba nerek (PChN)?

Definicja

Przewlekła choroba nerek to trwałe uszkodzenie lub obniżenie funkcji nerek utrzymujące się ponad 3 miesiące.

Co się dzieje w PChN?

Uszkodzone nerki:

• słabiej filtrują krew – toksyny gromadzą się w organizmie,
• gorzej usuwają wodę – pojawiają się obrzęki,
• nie regulują ciśnienia – rozwija się nadciśnienie,
• nie produkują hormonów – pojawia się anemia i problemy z kośćmi.

Ważne fakty:

• Choroba jest przewlekła.
• Można ją kontrolować.
• Postęp można spowolnić nawet o wiele lat.
• Wczesne wykrycie jest kluczowe.

3. Stadia PChN – jak to się mierzy?

Wskaźnik eGFR

eGFR określa „prędkość” oczyszczania krwi przez nerki.

Tabela stadiów PChN

Uwaga: eGFR naturalnie spada z wiekiem (ok. 1 ml/min/rok po 40 r.ż.).

4. Przyczyny PChN – co uszkadza nerki?

Główne przyczyny:

• Cukrzyca
• Nadciśnienie tętnicze
• Zapalenia nerek
• Wielotorbielowatość nerek
• Przewlekłe infekcje dróg moczowych
• Kamica nerkowa
• Leki przeciwbólowe (NLPZ)
• Choroby autoimmunologiczne, nowotwory

Czynniki ryzyka

• Wiek >60 lat
• Palenie papierosów
• Otyłość
• Choroby serca
• Choroby nerek w rodzinie

5. Objawy PChN

Wczesne objawy (często brak!)

• Brak objawów
• Zmęczenie, osłabienie
• Problemy z koncentracją
• Obrzęki wokół oczu
• Częstsze oddawanie moczu w nocy
• Pieniący się mocz

Objawy zaawansowane

• Silne obrzęki
• Duszność
• Świąd skóry
• Nudności, wymioty
• Kurcze mięśni
• Anemia
• Zaburzenia oddychania

Paradoks: nerki nie bolą – choroba może rozwijać się latami bez objawów.

6. Diagnostyka PChN

Badania

• Krew: kreatynina, mocznik, eGFR, elektrolity
• Mocz: białko, albumina, osad
• USG nerek
• Biopsja (wybrane przypadki)

Kluczowe parametry

• Kreatynina – poziom toksyn
• eGFR – funkcja nerek
• Albumina w moczu – uszkodzenie filtrów

Zalecenie: osoby z cukrzycą, nadciśnieniem lub obciążeniem rodzinnym powinny badać nerki co najmniej raz w roku.

7. Dlaczego leczenie jest ważne?

Leczenie daje:

• spowolnienie postępu choroby,
• zapobieganie powikłaniom sercowo‑naczyniowym,
• poprawę jakości życia,
• przygotowanie do ewentualnej dializy.

Brak leczenia prowadzi do:

• szybkiego pogorszenia funkcji nerek,
• zawału, udaru,
• uszkodzenia kości,
• anemii,
• konieczności dializy.

8. Jak żyć z PChN? – 5 filarów leczenia

Filar 1: Leczenie farmakologiczne

• Leki na ciśnienie (ACE‑I, ARB)
• Leki moczopędne
• Leki nowej generacji (SGLT2, finerenon)
• Leczenie cukrzycy
• Unikanie NLPZ

Filar 2: Dieta nerkowa

• Ograniczenie soli
• Odpowiednia ilość białka
• Kontrola potasu i fosforu
• Odpowiednia ilość płynów

Filar 3: Styl życia

• Regularny ruch
• Unikanie alkoholu i papierosów
• Kontrola masy ciała
• Redukcja stresu

Filar 4: Samokontrola

• Pomiary ciśnienia
• Kontrola masy ciała
• Obserwacja objawów
• Dzienniczek zdrowia

Filar 5: Współpraca z lekarzem

• Wizyty kontrolne
• Badania zgodnie z zaleceniami
• Zgłaszanie objawów
• Zadawanie pytań

9. Co dalej? – perspektywy

Możliwe scenariusze

1. Stabilizacja
2. Powolny postęp
3. Leczenie nerkozastępcze (w późnych stadiach)

Leczenie nerkozastępcze

• Dializa otrzewnowa
• Hemodializa
• Przeszczep nerki

Ważne: większość pacjentów z PChN nigdy nie wymaga dializy.

Zalecenia dietetyczne w PChN

1. Ogólne zasady

• 4–5 posiłków dziennie
• Kontrola porcji
• Odpowiednia ilość płynów
• Unikanie soli
• Ograniczenie białka, potasu, fosforu, sodu

2. Sól – ograniczaj

Unikaj:

• wędlin, konserw, serów żółtych, chipsów, gotowych sosów, fast foodów.

Zastępuj sól:

• ziołami, czosnkiem, sokiem z cytryny.

Limit: max 5 g dziennie.

3. Białko – w odpowiedniej ilości

Wybieraj:

• drób, chude mięso, ryby, jogurt naturalny.

Ograniczaj:

• tłuste mięsa, wędliny, sery żółte.

4. Potas – kontroluj

Ograniczaj:

• pomidory, ziemniaki, buraki, szpinak, rośliny strączkowe, banany, awokado, suszone owoce, orzechy.

Zmniejszanie potasu:

• moczenie warzyw przed gotowaniem.

5. Fosfor – ograniczaj

Unikaj:

• serów żółtych, wędlin, konserw, żółtek jaj, pełnoziarnistych produktów, orzechów, napojów typu cola.

6. Płyny – pij z umiarem

Wliczaj:

• wodę, herbatę, kawę, soki, zupy, mleko, lody.

7. Przykładowy jadłospis (stadium 3 PChN)

Śniadanie: Chleb jasny, polędwica z indyka, ogórek, herbata.

II śniadanie: Jogurt naturalny z jagodami.

Obiad: Zupa krem z marchwi, grillowany kurczak, ryż, surówka.

Podwieczorek: Jabłko pieczone.

Kolacja: Sałatka warzywna, kromka chleba jasnego.

8. Praktyczne wskazówki

• Czytaj etykiety.
• Gotuj w domu.
• Używaj ziół zamiast soli.
• Ogranicz jedzenie na mieście.
• Prowadź dzienniczek żywieniowy.

9. Kiedy skontaktować się z dietetykiem?

• Gdy chudniesz bez powodu,
• masz nudności,
• brak apetytu,
• lub nie wiesz, jak dostosować dietę.